Daniel D’Agostino. Dan voor ingewijden. Een man met haast mythische statuur. Vanaf zijn eerste ontwerpen in de jaren 80 bewust of onbewust vormgever van een compleet nieuwe audiocultuur. Uitzonderlijk laststabiele audioversterkers met extreme power, veelal in Klasse A ontwerp. Toen nog onder de vlag van Krell Industries, nu, al 15 jaar trots gesigneerd met zijn eigen naam. Dan D’Agostino Master Audio Systems. Zijn indrukwekkende historie en vijftienjarig jubileum viert Dan met een prestigeproject dat net zo goed vooruit als achteruit kijkt. Elegant machtsvertoon met koperen schouders – de Dan D’Agostino Master Audio Systems Momentum Z Mono Eindversterkers!
Na zijn scheiden van Krell Industries startte Dan D’Agostino een nieuw merk. Geheel gericht op zijn eigen wensen en ervaring. Niet geleid door commerciële richtlijnen of meetcijfers maar door het allerbeste én mooiste wat hij ontwerpen kon. Het vormde de start van Dan D’Agostino Master Audio Systems. De Momentum M300 realiseerde een omslag in Dan’s carrière en positioneerde hem rotsvast aan de absolute top van Ultra High End Audio engineering. Nu, 15 jaar en vier complete Master Audio Systems productlijnen later vormt de Momentum serie nog altijd de hoofdader van Dan D’Agostino. Maar als audio-veteraan met een open vizier blijft Dan zichzelf en zijn team uitdagen. Zoekend naar de grens van het haalbare waarbij techniek de muziek volledig uit de weg gaat. Het resultaat vinden we terug in de nieuwe Momentum Z die, interessant genoeg, misschien meer overeenkomsten heeft met Dan’s pionierstijden bij Krell Industries dan je zou verwachten.
De Momentum Z is direct herkenbaar als een samensmelting van Dan’s Momentum M400MxV en zijn Relentless Epic uber-eindversterkers. De vorm van de massieve koperen koellichamen met kenmerkende ribben vormt de basis voor een uitermate efficiënte warmte disepatie. Het koper is dus niet alleen fraai maar ook functioneel; koper geleidt warmte beter dan het gebruikelijke aluminium en zorgt daardoor voor een constantere temperatuur van de thermisch-gekoppelde transistoren. Die transistoren kunnen daarmee beter in het ideale werkbereik gehouden worden en makkelijker naar hun maximale prestatiebereik gepusht worden, zonder thermische problemen. Lagere vervorming is het directe resultaat.
In zijn jaren bij Krell was Dan de geestenvader van misschien wel de meest over gedimensioneerde ‘powerhouses’ van hun era. Gebouwd om stabiel te blijven onder de meest extreme belasting waren de Krell’s simpelweg immuun voor het grillige impedantieverloop dat een luidspreker aan de speakerklem kan presenteren. Gebouwd om ook bij extreem lage impedanties en de daarmee gepaard gaande stroompieken, compleet in controle te blijven. Volgens Dan is dat namelijk de sleutel tot muzikaliteit: volledige beheersing van de interactie tussen speaker en versterker. Het gaat daarbij niet om de laatste Watt’s maar om de eerste. Krell’s, of beter gezegd, Dan’s FPB eindversterkers waren en zijn in sommige opzichten revolutionair. Qua vermogen specificaties maar vooral qua technische footprint. De FPB’s waren gebaseerd op een actieve, gereguleerde voedingsrail voor de outputstage. Een techniek die Dan in de jaren nooit heeft losgelaten en met de Momentum Z nieuw leven in blaast.
Kenetic Drive Regulator
De output stage vormt de feitelijke stroombron voor de lage impedantie van de aangesloten luidspreker. Alle transistoren in de output stage leunen op een gereguleerde gelijkspanning – ze toveren het vermogen immers niet uit de lucht maar onttrekken hem rechtstreeks uit de voeding. In verreweg de meeste gevallen wordt die voeding gevormd door een transformator die de 230Volt wisselspanning (AC) omlaag brengt naar een lagere spanning. Deze wisselspanning wordt vervolgens middels een combinatie van diodes en condensatoren gelijk gericht (DC) en afgevlakt (minimalisatie van rimpel). De condensatoren vormen daarmee de buffer voor directe stroomlevering aan de eindtransistoren (output stage). Hoe stabieler die voeding, hoe stabieler het uitgangssignaal, punt. Zelfs de grootste buffercapaciteit kampt echter met fluctuaties en vertragingen in de constante tussen spanning en stroom. Daniel ontwikkelde in zijn Krell jaren daarom een uniek concept die deze voeding rail actief controleerde en compenseerde voor een zo constant mogelijke voeding. Alhoewel het ‘Regulated Output Stage’ concept in die tijd volledig uniek was ziet Dan ook waar dit systeem concessies deed aan zijn ideaal. De grip op de speaker was fenomenaal, het laag en de drive superieur aan alles wat er in die tijd op de markt was. Toch waren er ook klankmatige effecten waar Dan minder gelukkig mee was. Het leven van een engineer valt niet mee en zit vol compromissen…
Tot vandaag. Technologische vooruitgang van componenten, veelal (of vrijwel) nooit voor de audio bedoeld vinden soms hun toepassing in onze niche audiomarkt omdat ze specifieke eigenschappen hebben die nieuwe mogelijkheden creëren. Zo ook in de Momentum Z. Dan erkende dat de beperking van zijn ‘Regulated Output Stage’ het gevolg was van traagheid; het systeem was gewoon niet snel genoeg. Nieuwe componenten gekoppeld aan vernieuwde technische inzichten brengen een regulator die exact doet wat Dan altijd voor ogen had. Het resultaat is de Kinetic Drive Regulator en de feitelijke kern van de Momentum Z. De cruciale schakel tussen de twee maal 1200VA ringkerntransformatoren, gelijkrichtbruggen, het enorme pakket aan buffercondensatoren én de outputstage. Stroom en Spanning constant en direct beschikbaar zonder inzakken van de één in relatie tot de ander, ongeacht van wat er aan de uitgang vereist wordt. Als de ideale mix tussen brute kracht en moeiteloze snelheid. Een eigenschap waar Dan D’Agostino Master Audio Systems sowieso om geroemd wordt, tot perfectie verheven. Een technische innovatie zo sterk dat het ons niet zal verbazen als hij zijn weg naar boven én onder in de Dan familie zou vinden!
Nieuw Momentum
De Momentum Z valt visueel duidelijk in lijn met de M300 mono’s, de versterkers waar de droom van Dan D’Agostino Master Audio Systems ooit begon. Toch is de Z duidelijk massiever met een meer organische lijn. Het koellichaam en de vorm van het front doet denken aan zijn grotere broers uit de Relentless lijn. De Momentum Z valt dan ook precies tussen de huidige Momentum M400MxV en Relentless Epic 800 in. De fraaie M400MxV eindversterkers blijven dus in productie maar worden door de Momentum Z wel van de troon gestoten als ‘het beste’ wat er mogelijk is in een Momentum chassis. Ook bijzonder is de evolutie van de Meter-Output die nu niet analoog, met een fysieke wijzer en magnetisch veld, maar ‘digitaal’ is middels een volledig programmeerbaar LCD display. Zo kan hij veel meer informatie communiceren en naar persoonlijke wens geconfigureerd worden.
De processor gecontroleerde en door het LCD display weergegeven naald zwaait uit tot pieken van 600 Watt. De feitelijke vermogenscijfers zijn dan ook net zo indrukwekkend als zijn voorkomen; 500Watt @ 8Ohm, 1000Watt @ 4Ohm en 2000Watt @ 2 Ohm geleverd uit een relatief compacte footprint van 32 centimeter breed, 13 hoog diep en 54 cm diep. Op de weegschaal tikt de Momentum Z echter een forse 45kilogram aan. Size doesn’t matter, weight does…
De Momentum Z is wat ons betreft meer dan een statement. Het is een reflectie op 15 jaar Dan D’Agostino’s Master Audio Systems en Dan’s vele jaren daarvoor. Een man met de duidelijke overtuiging dat meer niet per definitie beter is, tenzij je dit correct weet te kanaliseren. Die wijsheid zit verankerd in het DNA van DAN. Samen met een groep fantastische engineers bouwen ze magistrale versterkers waarbij er op weg naar voren, ook naar achteren gekeken wordt. De technische evolutie van de Momentum Z is daarvan het levende voorbeeld. Wij zijn al aan het sparen om ze naar Almere te halen en draaien de duimen dat de innovatieve Generation Z niet bewaard zal blijven voor deze geniale Momentum.
